Odleżyny w szpitalu to nie powikłanie – to często dowód na naruszenie praw pacjenta do świadczeń zgodnych z aktualną wiedzą medyczną (art. 4 ustawy o prawach pacjenta).
Zgodnie z aktualną wiedzą medyczną i standardami opieki (m.in. wytyczne Polskiego Towarzystwa Leczenia Ran PTLR), większości odleżyn da się uniknąć poprzez regularną zmianę pozycji (co 2 godziny) i stosowanie materacy dynamicznych. Jeśli placówka tego nie robi, dopuszcza się błędu medycznego lub błędu organizacyjnego.
W świetle orzecznictwa sądów, braki kadrowe (zbyt mało pielęgniarek na dyżurze) czy braki sprzętowe (brak materacy przeciwodleżynowych) nie zwalniają szpitala z odpowiedzialności. Szpital odpowiada za „winę organizacyjną” – czyli za stworzenie warunków, w których prawidłowa opieka nad pacjentem stała się niemożliwa.
Kto ponosi odpowiedzialność: Szpital, DPS czy konkretna pielęgniarka?
W procesie dochodzenia roszczeń kluczowe jest wskazanie podmiotu odpowiedzialnego.
- Szpitale i ZOL-e: Odpowiadają na zasadzie ryzyka lub winy (art. 430 k.c.) za działania swojego personelu. Nie musisz pozywać konkretnej pielęgniarki, która zaniedbała zmianę pozycji pacjenta. Pozywasz placówkę (i jej ubezpieczyciela) za winę całego zespołu.
- Domy Pomocy Społecznej (DPS): Choć nie są podmiotami leczniczymi w ścisłym sensie, mają ustawowy obowiązek zapewnienia godnych warunków życia i opieki. Zaniedbanie higieniczne prowadzące do ran i cierpienia jest naruszeniem dóbr osobistych pensjonariusza. DPS odpowiada cywilnie za zaniechania swoich opiekunów.
- Opieka domowa (Pielęgniarka środowiskowa): Jeśli pacjent przebywa w domu, a pielęgniarka z przychodni (POZ) nie realizuje wizyt zgodnie z harmonogramem lub ignoruje pogarszający się stan skóry, odpowiedzialność może spaść na przychodnię, która ją zatrudnia.
Kiedy odleżyna staje się błędem medycznym?
Nie każda odleżyna jest automatycznie błędem medycznym. Jednakże błąd występuje, gdy:
- Zaniechano profilaktyki mimo stwierdzonego ryzyka.
- Zignorowano pierwsze objawy (np. zaczerwienienie skóry).
- Wdrożono niewłaściwe leczenie już powstałych ran (np. brak konsultacji chirurgicznej przy martwicy).
Kluczowy jest tu związek przyczynowy między zaniechaniem a powstaniem szkody.
Ważne: Placówki medyczne często bronią się twierdzeniem, że stan ogólny pacjenta był tak ciężki, iż odleżyny były nieuniknione. Rola profesjonalnego pełnomocnika polega na wykazaniu, że przy prawidłowej opiece rozmiar szkody byłby mniejszy lub do szkody w ogóle by nie doszło.
O tym czym jest błąd medyczny o możesz przeczytać w artykule Błędy medyczne. Skala problemu, rodzaje i Twoje prawa.
Dwie drogi dochodzenia roszczeń: Postępowanie sądowe a Fundusz Kompensacyjny
Od września 2023 roku poszkodowani w szpitalach (dotyczy to tylko leczenia szpitalnego na NFZ) mają wybór.
Opcja A: Fundusz Kompensacyjny Zdarzeń Medycznych (Przy Rzeczniku Praw Pacjenta)
- Zalety: Szybkość (decyzja w 3 miesiące, wypłata w 14 dni), niskie koszty (opłata ok. 300 zł), brak konieczności udowadniania winy (wystarczy „wysokie prawdopodobieństwo” uniknięcia szkody).
- Wady: Limity kwotowe (maks. 200 tys. zł), brak możliwości uzyskania renty.
- Uwaga Prawnika: Jeśli pacjent wymaga stałej, kosztownej opieki do końca życia, szybka ścieżka Funduszu może zamknąć drogę do świadczeń rentowych w sądzie. Dlatego przed złożeniem wniosku konieczna jest analiza prawna. kontakt
Opcja B: Proces Sądowy (Cywilny)
- Zalety: Brak górnych limitów odszkodowania, możliwość walki o dożywotnią rentę na zwiększone potrzeby (np. na prywatną opiekę, leki, rehabilitację).
- Wady: Czas trwania, wyższe koszty (opłaty sądowe), konieczność udowodnienia winy, wykazania związku przyczynowego.
Wysokość roszczeń – zadośćuczynienie, odszkodowanie i renta
W prawie cywilnym „odszkodowanie” to pojęcie szerokie. W sprawach o odleżyny zazwyczaj można dochodzić trzech niezależnych świadczeń:
- Zadośćuczynienie (za krzywdę): Pieniądze za ból, wstyd, cierpienie psychiczne i fizyczne. W przypadku rozległych odleżyn (III/IV stopień) polskie sądy zasądzają zazwyczaj od 30 000 zł do 80 000 zł, a w skrajnych przypadkach (śmierć, trwałe kalectwo) kwoty te mogą być znacznie wyższe.
- Odszkodowanie (za straty finansowe): Zwrot kosztów, które zostały poniesione, np. zakup materaca przeciwodleżynowego, drogich opatrunków specjalistycznych (np. ze srebrem), prywatnych wizyt chirurga. Ważne: zbieraj wszystkie faktury!
- Renta na zwiększone potrzeby: Jeśli pacjent po wyjściu ze szpitala wymaga stałej opieki, specjalnej diety i leków, sąd może przyznać comiesięczne świadczenie (np. 2000–4000 zł) na pokrycie tych kosztów w przyszłości.
Z mojego doświadczenia procesowego wynika, że uzyskanie kwot na tym poziomie jest w pełni realne. W prowadzonych przeze mnie sprawach wielokrotnie uzyskiwałem dla Klientów zadośćuczynienia w górnych granicach tych widełek, nawet gdy ubezpieczyciel szpitala początkowo odmawiał przyjęcia odpowiedzialności lub proponował rażąco zaniżone sumy.
O różnicach między odszkodowaniem a zadośćuczynieniem pisałem więcej w artykule Odszkodowanie a zadośćuczynienie. Czym się różnią i jak się o nie ubiegać.
Dowody w sprawie: Jak udokumentować zaniedbanie?
Szpitale często bronią się, twierdząc, że odleżyny były „nieuniknione”. Tutaj bardzo ważne są dowody:
- Zdjęcia: Rób zdjęcia ran regularnie (np. co 3 dni), najlepiej by widać było daty. Seria zdjęć pokazuje dynamikę pogarszania się stanu, co dla biegłego sądowego jest bezcennym materiałem.
- Dokumentacja medyczna: Zawnioskuj o pełną kopię dokumentacji (nie tylko wypis). Prawnik sprawdzi „kartę zmian pozycji” i „kartę obserwacji”.
- Zeznania świadków: Rodzina odwiedzająca chorego może zeznać, że pacjent leżał godzinami w tej samej pozycji, a personel ignorował prośby o interwencję.
Sekcja Q&A – Najczęstsze pytania poszkodowanych
Nie wiesz od czego zacząć? Zajrzyj do naszego Q&A – zebraliśmy tu wszystkie najważniejsze informacje dla Ciebie.
Czy mogę ubiegać się o odszkodowanie, jeśli pacjent był w bardzo podeszłym wieku i ciężkim stanie?
Tak. Wiek i wielochorobowość nie usprawiedliwiają braku opieki.
Przeciwnie – pacjent w ciężkim stanie (wysokie ryzyko w skali Norton) wymaga wzmożonej profilaktyki. Szpital musi udowodnić, że zrobił absolutnie wszystko (materac dynamiczny, rotacja, żywienie), by zapobiec ranom. Jeśli tego nie zrobił, odpowiada za powstałą szkodę.
Pacjent zmarł. Czy rodzina może walczyć o zadośćuczynienie za jego cierpienie z powodu odleżyn?
Tak. Jeśli pacjent zmarł, roszczenia o zadośćuczynienie mogą przejść na spadkobierców, o ile powództwo zostało wytoczone jeszcze za życia poszkodowanego (art. 445 § 3 k.c.).
Natomiast jeśli śmierć nastąpiła w wyniku odleżyn (np. sepsy odleżynowej), bliscy mogą dochodzić zadośćuczynienia za własną krzywdę po stracie osoby bliskiej (na podstawie art. 446 § 4 k.c.).
Szpital nie wpisał odleżyn do karty wypisowej. Co robić?
Należy natychmiast po powrocie do domu wezwać pielęgniarkę środowiskową lub lekarza POZ, aby sporządzili opis stanu skóry. Dokumentacja z wizyty domowej wykonanej 1-2 dni po wypisie jest w sądzie dowodem na to, że rany powstały w szpitalu.
Ile mam czasu na złożenie pozwu?
W przypadku błędu medycznego termin przedawnienia wynosi co do zasady 3 lata od momentu, w którym dowiedziałeś się o szkodzie i podmiocie odpowiedzialnym. Jeśli jednak sprawa ma znamiona przestępstwa (np. rażące narażenie na utratę zdrowia), termin ten wydłuża się do 20 lat. Wniosek do Funduszu Kompensacyjnego można złożyć w ciągu 1 roku od dowiedzenia się o zdarzeniu, ale nie później niż 3 lata od zdarzenia.
Czy za odleżyny należy się odszkodowanie – podsumowanie
Odleżyny powstałe w placówce medycznej to często efekt zaniedbań, za które przysługuje rekompensata finansowa.
Orzecznictwo sądowe i decyzje Rzecznika Praw Pacjenta coraz częściej stają po stronie poszkodowanych, uznając prawo do życia bez bólu za wartość nadrzędną.
Kluczem do sukcesu jest szybkie zabezpieczenie dowodów i wybór odpowiedniej ścieżki prawnej. Walka z ubezpieczycielem szpitala to starcie z przeciwnikiem dysponującym sztabem profesjonalistów.
Nie musisz stawać do tej walki samotnie
Kancelaria Radcy Prawnego Paweł Józef Pokorski specjalizuje się w dochodzeniu roszczeń za błędy medyczne.
Zapraszam do kontaktu w celu wstępnej analizy sprawy.
Wiem, jak trudna jest to walka, ponieważ od lat wspieram poszkodowanych w starciach z ubezpieczycielami szpitali – z sukcesami, które realnie poprawiły jakość życia moich Klientów.
Kontakt: Kancelaria Radcy Prawnego Paweł Józef Pokorski ul. Armii Krajowej 5/14 88-100 Inowrocław, tel. 505-691-234
Paweł Pokorski
radca prawny
Zdjęcia: Adhy Savala, Marcelo Leal
***
Wypadek przy pracy 2025: Odszkodowanie z ZUS i od pracodawcy
Miałeś wypadek przy pracy? Sprawdź aktualne stawki odszkodowań ZUS na 2025 rok. Dowiedz się, jak uzyskać zadośćuczynienie od pracodawcy i zgłosić szkodę.
Wypadek przy pracy to zdarzenie nagłe, które wywraca życie do góry nogami, rodząc pytania nie tylko o zdrowie, ale i o przyszłość finansową. Wielu poszkodowanych popełnia błąd, myląc zasiłek chorobowy z pełną rekompensatą i nie zdaje sobie sprawy, że jednorazowe odszkodowanie z ZUS to często dopiero początek drogi do uzyskania należnych pieniędzy [Czytaj dalej…]
